Nghiên cứu chỉ ra cách dự đoán kết cục của một mối quan hệ.

Tác giả: Susan Krauss Whitbourne, Ph.D
Thuỳ sưu tầm và biên dịch

Việc xác định liệu mối quan hệ tình cảm của bạn có lâu bền hay không dường như là một nhiệm vụ khó khăn. Ai biết được những trở ngại nào có thể ngáng đường tương lai? Một trong hai người có thể gặp gỡ người khác và mọi thứ chấm dứt, hoặc có lẽ bạn sẽ cảm thấy chán nản hay thất vọng, báo hiệu rằng hồi kết đã cận kề.

Bạn có thể sẽ ngạc nhiên khi nhận ra rằng câu trả lời nằm ngay trước mắt mỗi khi bạn trò chuyện với người kia. Tất cả những gì bạn cần làm là chú ý kỹ xem ai nói gì và nói như thế nào trong lần tiếp theo hai người xích mích.

Nguyên tắc bổ sung

Các nhà nghiên cứu về mối quan hệ thân thiết luôn cố gắng tập trung vào các yếu tố chính ảnh hưởng đến sự ổn định của mối quan hệ. Erica Slotter và các đồng nghiệp tại Đại học Villanova (2023) cho rằng: không phải những “chuyện lớn” là thứ quyết định số phận của một cặp đôi, mà chính những tương tác nhỏ nhặt hàng ngày mới là thứ ảnh hưởng mạnh đến hành trình của họ đi cùng nhau. Dù nhỏ, nhưng những tương tác này có thể là yếu tố dẫn đến quyết định nếu mọi thứ bắt đầu xấu đi giữa lúc xảy ra bất đồng.

Dựa trên lý thuyết về sự phụ thuộc lẫn nhau (interdependence theory) trong khoa học về các mối quan hệ, Slotter và các đồng nghiệp đề xuất rằng các mối quan hệ có thể được xác định thông qua các khái niệm về địa vị và sự ấm áp, khi các cặp đôi điều chỉnh để có thể hoà hợp với nhau, xây dựng mối quan hệ dựa trên nguyên tắc bổ sung.

• Về mặt địa vị: hai người sẽ xác lập vị trí quyền lực của mình trong mối quan hệ khi các tương tác giữa họ phát triển dần theo thời gian: “sự áp đảo tạo ra sự phục tùng, và sự phục tùng tạo ra sự áp đảo.”
• Về sự ấm áp: Sự bổ sung thể hiện theo kiểu “sự ấm áp tạo ra sự ấm áp và sự lạnh lùng tạo ra sự lạnh lùng.”

Phân tích tương tác của cặp đôi

Một cách phổ biến để nghiên cứu các cặp đôi là đưa họ vào phòng thí nghiệm và quan sát cách họ giải quyết một bất đồng. Để giữ mọi thứ trong tầm kiểm soát, các bất đồng thường là về những xung đột quan trọng nhưng không đến mức làm tan vỡ mối quan hệ.

Trong nghiên cứu của Slotter và cộng sự, 180 cặp đôi đã bên nhau trung bình gần 10 năm (độ tuổi trung bình là 33; dao động từ 18-73) đã dành 8 phút để tranh luận về một vấn đề “gây khó chịu ở mức vừa phải” nhưng “chưa được giải quyết”. Các giám định viên đã mã hóa các video bằng một hệ thống cho phép họ đánh giá theo các đơn vị hành vi giao tiếp dài 10 giây dựa trên các khía cạnh ấm áp và địa vị.

Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ giải quyết xung đột, các cặp đôi cũng thảo luận về việc họ đã thay đổi như thế nào trong mối quan hệ cũng như điều họ thích nhất ở đối phương. Họ cũng hoàn thành tới 60 bảng câu hỏi, khảo sát các phẩm chất như: mức độ đầu tư vào mối quan hệ, đánh giá chất lượng của mối quan hệ, tình yêu, sự tương thích về mục tiêu và phong cách gắn bó (cảm giác an toàn).

Kết quả nghiên cứu ủng hộ mô hình tổng thể: các cặp đôi có xu hướng phân hóa địa vị nhưng lại tương đồng về sự ấm áp. Hơn nữa, những cặp đôi hạnh phúc đạt đến trạng thái này sớm hơn trong cuộc thảo luận so với các cặp đôi kém hòa hợp hơn, bằng cách “điều chỉnh lại động cơ ban đầu của họ trong xung đột để gần gũi hơn với mục tiêu và mối quan tâm của đối phương…”

Nếu hình ảnh hiện lên trong đầu bạn là một cỗ máy vận hành trơn tru, thì đó chính là điều MÀ phát hiện này gợi ý, mặc dù các tác giả thích phép ẩn dụ về điệu nhảy hơn: “cũng như trong cuộc sống, tình yêu thực sự có thể là ‘một điệu nhảy mà bạn vừa đi vừa học’.”

Đọc hiểu các “bước nhảy” trong mối quan hệ của bạn

Với ý tưởng này, bây giờ hãy thử nhớ lại cuộc xung đột gần nhất của bạn với người kia. Mất bao lâu để một trong hai người nhượng bộ người kia, và quan trọng không kém là điều đó có làm bạn cảm thấy bớt yêu thương đối phương hay không? Nghiên cứu từ Villanova cho thấy các cặp đôi giải quyết xung đột một cách ít căng thẳng hơn sẽ đi đến sự đồng thuận nhanh hơn và ít để lại sự ấm ức hơn.

Điều này không có nghĩa là cùng một người phải nhượng bộ mọi lúc. Khi nói đến “địa vị”, các tác giả nghiên cứu không ám chỉ sự áp đảo về tính cách. Họ đơn giản muốn nói đến việc trong tình huống đó, ai là người có khả năng thuyết phục được người kia.

Các tín hiệu cần chú ý là những biểu hiện hành vi mà bạn thể hiện với nhau trong suốt quá trình tương tác, đặc biệt những khoảnh khắc/tình huống hơi nhạy cảm. Nhưng những tín hiệu này, như nghiên cứu đã chỉ ra, không phải là bất biến. Ngay cả trong những khoảng thời gian ngắn chỉ 10 giây, con người vẫn thay đổi trong mối tương quan với nhau khi các tương tác diễn ra. Bạn sẽ cảm nhận được, nếu mối quan hệ của mình đang trên đà trở nên tốt đẹp hơn, rằng những thay đổi này sẽ dẫn đến cảm giác hòa hợp tức thời lớn hơn.

Tóm lại, việc chú ý kỹ đến những thay đổi nhỏ nhặt mà bạn và người ấy thực hiện để thích nghi với nhau có thể trở thành bước đầu tiên để đảm bảo rằng những sự thay đổi đó trở thành nguồn gốc của sự viên mãn trong mối quan hệ.