Thuỳ sưu tầm và biên dịch

Qua những bức thư này, tôi xin trình bày kết quả của những nghiên cứu của mình về cái đẹp và nghệ thuật. Tôi nhận thức sâu sắc tầm quan trọng cũng như sức quyến rũ và sự tôn nghiêm của công việc này. Tôi sẽ đề cập đến một chủ đề vốn gắn bó chặt chẽ với phần tốt đẹp hơn trong hạnh phúc của chúng ta, và không hề xa rời phẩm giá cao quý về đạo đức của nhân tính. Tôi sẽ biện hộ cho lý tưởng của Cái Đẹp trước một trái tim am tường, nơi toàn bộ quyền năng của Cái Đẹp được cảm nhận và thực thi, một trái tim sẽ tự gánh vác phần khó khăn nhất trong nhiệm vụ của tôi – một cuộc điều tra mà ở đó người ta buộc phải thường xuyên dùng đến cả cảm xúc lẫn các các nguyên tắc để giải quyết vấn đề.

Xuất phát từ mong muốn cá nhân, công việc này dần dần trở thành một nhiệm vụ mang tính cống hiến nhưng vẫn mang tinh thần tự do. Vì không thường dùng tới các luật lệ cứng nhắc của triết học để diễn đạt vấn đề, nên tôi sẽ tránh được việc lạm dụng chúng một cách vụng về đến mức làm hỏng đi vẻ đẹp tự nhiên của tư duy. Những tư tưởng của tôi được hình thành từ nội tâm chứ không phải đúc kết từ sách vở, cũng không đến từ kinh nghiệm trải đời, vậy nên nó luôn mang dấu ấn tâm hồn và tư duy riêng biệt của tôi; những tư tưởng này thà chấp nhận bị chỉ trích còn hơn bị mang tiếng là thiên kiến trường phái (có xu hướng bóp méo sự thật để làm cho nó phù hợp với lý thuyết của một nhóm cụ thể), thà chịu thất bại vì sự non yếu của chính mình còn hơn là cố đứng vững bằng cách vay mượn uy quyền hay sự hỗ trợ từ bên ngoài.

Thú thật, những khẳng định tiếp sau đây chủ yếu dựa trên các nguyên lý của Kant; nhưng nếu những nghiên cứu này làm bạn liên tưởng đến bất kỳ trường phái triết học đặc thù nào, xin hãy quy trách nhiệm đó cho năng lực hạn hẹp của tôi, chứ không phải cho các nguyên lý ấy. Tự do tư tưởng là một điều thiêng liêng đối với tôi; chính cảm nhận và tư duy độc lập sẽ là nền tảng và kim chỉ nam cho những gì chúng ta cùng thảo luận.

Về những tư tưởng chủ đạo trong phần thực hành của hệ thống Kant, chỉ có các triết gia là bất đồng, còn nhân loại thì chưa bao giờ như vậy — cái này tôi tin mình có thể chứng minh được. Nếu rũ bỏ lớp vỏ kỹ thuật, tức là những ngôn từ khô khan mà ông dùng để mô tả nó, những tư tưởng này của Kant thực chất chính là những chân lý hiển nhiên mà nhân loại đã cùng nhau thừa nhận và tuân theo từ bao đời nay, và là bản năng đạo đức mà thiên nhiên thông thái đã ban cho con người để hướng dẫn và giáo dục họ cho đến khi trí tuệ của họ được khai sáng và họ trưởng thành. Lớp vỏ kỹ thuật của chúng, hay thứ ngôn ngữ học thuật khô khan được dùng để mô tả những tư tưởng này, dù nó cho phép trí óc của chúng ta lĩnh hội được chúng nhưng lại khiến trái tim của chúng ta hoàn toàn tê liệt, không thể cảm nhận được gì cả; bởi lẽ, thật không may, để hiểu được một điều gì đó, trí óc của chúng ta thường có thói quen mổ xẻ và phá huỷ các cảm quan nội tại (như cảm xúc, bản năng và trực giác) trước khi lý trí có thể lĩnh hội được. Giống như một nhà hóa học, triết gia chỉ có thể hiểu được cái toàn thể thông qua mổ xẻ và phân tích từng chi tiết trong đó, hay chỉ có thể hiểu được những công trình tự phát của tự nhiên bằng cách ‘ngược đãi’ nó bằng những quy tắc logic phức tạp. Vì vậy, để có thể giữ lại những cảm xúc thoáng qua, lung linh và khó nắm bắt, một triết gia phải xích nó lại trong xiềng xích của quy tắc, mổ xẻ sự hài hoà và trọn vẹn của nó thành các khái niệm trừu tượng, và lưu giữ linh hồn sống động của nó trong một bộ khung xương khô khốc của ngôn từ. Có gì đáng ngạc nhiên khi cảm xúc tự nhiên không nhận ra chính mình trong một bản sao như thế, và nếu trong báo cáo của nhà phân tích, sự thật hiện ra như một nghịch lý?

Do đó, xin hãy lượng thứ cho tôi nếu những phân tích mà tôi sẽ trình bày trong các bức thư tới làm mất đi vẻ sống động vốn có của đối tượng, tách rời đối tượng khỏi phạm vi của cảm giác trong khi tôi cố gắng đưa nó vào khuôn khổ của nhận thức lý tính. Những gì tôi đã nói trước đây về kinh nghiệm đạo đức lại càng đúng hơn với biểu hiện của “cái đẹp”. Cái đẹp là một điều bí ẩn đầy mê hoặc, và sự tồn tại của Cái đẹp sẽ tan biến khi sự kết hợp hài hòa giữa các yếu tố tạo nên nó tan rã.